کمتر از یک ماه دیگر تا سالروز جهانی زبان‌مادری، باقی مانده است. از سال 2000 میلادی همه ساله در 21 فوریه، روز دوم اسفند ماه خورشیدی؛ یونسکو روز جهانی زبان مادری را جشن می‌گیرد. این حرکت برای حمایت از 50 درصد زبان‌های دنیا است که اکنون رو به انقراض پیش می‌روند. 

سال گذشته -2008 میلادی – نیز از سوی سازمان ملل متحد، سال جهانی زبان‌ها نام‌گذاری شده بود.

هر زبانی، فرهنگ مردمی را بازتاب می‌دهد که به آن زبان می‌نویسند و سخن می‌گویند، یک شاخحص اساسی در تعیین هویت آنهاست و دنیای آنها را تشریح می‌کند.

زبان پدیده‌یی جاندار است که در میان مردمان خود به زندگی می‌پردازد ودر بازگو کردن دنیای مردمان آن‌ها را یاری می‌دهد.

زبان با مردمانی که آن را «می‌گویند» و «می‌نویسند»، می‌بالد، تحول می‌یابد، گسترش می‌یابد، محدود می‌شود و می‌میرد! مرگ هر زبانی در واقع مرگ بخش قابل توجهی از فرهنگ و تمدن بشری است.

از دیوید هیکس (David Hicks)، سردبیر یک سرویس خبری فعال در زمینه‌ی زبان‌های کوچک اروپایی می‌گوید: «تنوع زبانی، قسمتی از تنوع زیستی است. وقتی حیوانات و جانوران از بین می‌روند، به ضرر سیاره‌ی ماست اما به‌نظر من اگر زمانی زبان‌های دیگر از بین بروند و تنها انگلیسی و فرانسه یا چینی باقی بمانند، جهان ما فقیرتر شده است».

برای حفظ این تنوع زبانی و تنوع فرهنگی، سازمان ملل متحد، سال ۲۰۰۸ را ”سال جهانی زبان‌ها“ نامیده است. سال زبان‌ها، هم‌زمان با ”روز جهانی زبان مادری“ (۲۱ فوریه) آغاز می‌شود. این مراسم به‌صورت رسمی در مقر یونسکو در شهر پاریس و با سمیناری آغاز می‌شود که در آن شرکت‌کنندگان از سراسر دنیا، برنامه‌های منطقه‌ای و ملی خود را برای حفظ تنوع زبانی اعلام می‌کنند.

امروزه؛ از بین حدود ۷ هزار زبان زنده‌ی دنیا، نزدیک به نیمی از آن‌ها در شرف انقراض کامل هستند. یعنی این که؛ تنوع زبان‌های دنیای ما در حال پسرفت قرار دارد.

زبان‌شناسان و جامعه‌شناسان، برخوردهای سیاسی با اقلیت‌ها را مهم‌ترین عامل تهدید تنوع زبانی در دنیای امروزی بشری می‌دانند.

از میان بسیاری از انواع این تهدیدات می‌توان به روی‌کرد خشن دولت استرالیا در برابر قبیله‌ی Αborigines و برخورد قهرآمیز با کسانی که به زبان بومی این قبیله سخن می‌گویند، اشاره کرد.

یا اعلام زبان اردو به عنوان زبان رسمی پاکستان در سال 1952، در حالی که عده‌ی بسیار محدودی از مردم این کشور به این زبان سخن می‌گفتند.

یا اعلام دو زبان (Mandarin)  و  (Putonghua) به عنوان زبان رسمی چین، و نادیده گرفتن حداقل 5 زبان مهم که صدها میلیون نفر دیگر به یکی از آن زبان‌ها تسلط داشته و سخن می‌گویند.

در بسیاری از کشورهای قاره‌ی افریقا با وجود نزدیک به دو هزار زبان بومی؛ زبان‌های انگلیسی، فرانسه یا پرتغالی، زبان رسمی هستند.

و…

غالب کارشناسان و محققان بر این باورند که؛ زبان ارتباطی ناگسستنی با حاکمیت دولت‌ها و مردم‌سالاری دارد. در هندوستان، زبان هندی همراه با انگلیسی، زبان رسمی کشور محسوب می‌شوند. در حالی که بیش از 60 درصد مردم این کشور به تقریباً 400 زبان دیگر غیر از این دو زبان سخن می‌گویند. در این کشور، حدود 60 زبان در مدارس آموزش و تدریس می‌شود اما بیش از 600 قوم مختلف در هندوستان به زبان‌هایی تکلم می‌کنند که در هیچ‌کدام از مدارس این کشور تدریس نمی‌شود. زبان انگلیسی، زبان استعمارگران خارجی (انگلیسی) این کشور بود که در طول سالیان دراز، این کشور را تحت سلطه داشتند. با وجود خروج استعمارگران، هنوز زبان وارداتی آن‌ها یکی از دو زبان غالب این کشور به شمار می‌رود.

مطالب مرتبط

آینده‌ی زبان؛ متن سخن‌رانی پروفسور دیوید کریستال